Steltenlopen in Merchtem

onderschrift: Opening Olympische Spelen 1992, Albertville


Externe media






Bestand
open bestand

Gerelateerde persoon/organisatie
LECA

Gerelateerde borgingsacties (Hoe)
Identificatie en documentatie van het Merchtemse steltenlopen
Onderzoek rond het Merchtemse steltenlopen
Sensibiliseren en communiceren over het Merchtemse steltenlopen
Overdracht van het Merchtemse steltenlopen

ICE categorie├źn
Sociale gewoonten, rituelen en feestelijke gebeurtenissen
Ambachtelijke vaardigheden

Tag
volkssport

Trefwoorden
ambachtelijk techniek, sociaal gebruik, spel

Externe link
http://www.steltenlopersmerchtem.be

Het steltenlopen heeft in onze streken een geschiedenis die tot de middeleeuwen teruggaat. Vervaardigd uit dennen- of essenhout hebben de huidige stelten nog steeds het uitzicht en de functionaliteiten van hun eeuwenoude voorlopers. Een bijlage onthult meer details over de ontstaansgeschiedenis en het maakproces van de stelten.

Bij de bevrijdingsstoet in Merchtem op 6 juni 1945 trokken de inwoners van Langevelde op stelten mee. De Belgische driekleur van de kostuums herinnert nog steeds aan deze oorsprong. Een week later volgde de stoet in Wemmel en in 1948 trok de groep voor een eerste keer naar Keulen. Wat begon als een curiosum groeide al snel uit tot een wereldvermaarde folkloregroep met optredens van de Verenigde Staten tot Vietnam. Gemiddeld worden jaarlijks op uitnodiging meer dan 20 groepsoptredens in eigen land, 10 optredens in het buitenland en 15 spektakels met een beperkte bezetting verzorgd.

De kern van de groep vormen de steltenlopers die van laag (1 meter) tot hoog (4 meter) op stap gaan. De muzieksectie begeleidt de steltenlopers en zorgt voor het passende ritme. Vooraan lopen de blokkenloopsters. Hun blokken of klompen zijn per drie of vier paar bevestigd op twee evenwijdige glijplanken. Deze planken lieten toe om ’s winters over bevroren oppervlaktes te schrijden.

Kenmerkende choreografische elementen zijn het onder door gaan, waarbij blokkenloopsters, muzikanten en lage steltenlopers onder de hoge stelten door lopen. Bij de lijn blijven de stelten ter plaatse in maat stappen, terwijl blokkenloopsters en muzikanten in twee formaties om de lijn heen cirkelen. Aan het spel- en volkssportelement herinnert het steltengevecht op stelten van één meter, dat tijdens de Ommegang op de Brusselse Grote Markt haar hoogtepunt bereikt. Bedoeling is om elkaar van de stelten te duwen, waarbij diegene die tot het einde zijn evenwicht kan bewaren, de winnaar is. In tegenstelling tot de Naamse steltenlopers wordt er niet in twee kampen gevochten.

De vereniging treedt op in binnen- en buitenland. Ankermomenten doorheen het jaar zijn de Brusselse Ommegang, de avondmarkt in Merchtem en het driejaarlijkse evenement Merchtem op Stelten (MOS), dat in sommige jaren afgewisseld wordt met jubileumvieringen.; Koninklijke Steltenlopers van Merchtem
Sociaal-culturele betekenis

Wie Merchtem binnenrijdt, wordt langs de invalswegen begroet door een metershoge steltenloper. Zowel in Merchtem, Peizegem als het gehucht Langevelde leeft het steltenlopen sterk onder de inwoners. Hoewel steltenlopen een universeel menselijk verplaatsingsmiddel en een spel is, zijn de Merchtemnaren bijzonder fier op hun steltenlopers. Het specifieke aan het Merchtemse steltenlopen is de combinatie van niet-aangebonden stelten met grote hoogtes, reikend tot 4 meter onder de voet.
 
Toen tijdens de Tweede Wereldoorlog veel activiteiten verboden waren, begonnen de jongeren en later de volwassenen in Langevelde, op stelten te spelen en te vechten. Ook nu is steltenlopen nog een familiegebeuren. Ouders leren hun kinderen op jonge leeftijd steltenlopen. Of ouders volgen hun kinderen, die samen met schoolkameraadjes steltenlopen. Ze zijn fier op de durf, de uithouding en de techniek van dochter- of zoonlief. De leden zijn trots op de internationale uitstraling van het steltenlopen.