Vogelpik op Merksplas Kermis

De vogelpik op kermisdinsdag in Merksplas is een bijna honderdjarige traditie waarbij deelnemers al fietsend een vogelpikpijl naar een genummerd blazoen werpen. Het centrum van Merksplas wordt voor de gelegenheid afgesloten en het hele dorp komt samen rond dit volksspel. 

Deelnemers rijden met de fiets langs een parcours (momenteel zo’n zeven keer gooien, bij zeven café’s) en proberen vanop ongeveer één meter afstand een pijl in het vogelpikbord te werpen. Het spel vond haar oorsprong in de jaren 1920 en combineert behendigheid, spanning en volksvermaak.

Hoe het werkt
Elke speler draagt een uniek nummer opgespeld. Mannen krijgen een nummer vanaf 1 oplopend. Vrouwen krijgen een nummer vanaf 801.Deelnemers starten aan de fuifzaal in Merksplas voor de inschrijvingen en dan start het traject in het centrum van Merksplas van café naar café. Dit gebeurt in samenwerking met café-uitbaters en gemeente.

In elk café dat deelneemt aan de vogelpik speelt elke deelnemer dus één worp met een pijl. Momenteel zijn dat zeven worpen. In alle cafés is ook ar animatie voorzien om de vogelpikkers een fijn vertoef te geven. 

Een vogelpikbord bestaat uit een houten onderbord, een laag vilt, en genummerde vakjes waar de spelers hun pijl proberen in te gooien. De pijl blijft steken in het vilt, en afhankelijk van in welk nummer de pijl terechtkomt, krijgt de speler zijn punten. In alle cafés die deelnemen, liggen puntbladen klaar.  Bij elke worp roept de persoon die de pijlen aanreikt, het nummer van de volgende speler. De schrijver kan zich zo voorbereiden op het juiste nummer en de punten meteen correct invullen. De speler gooit één pijl, en de score wordt genoteerd op zijn of haar puntblad.

Om 18.00 uur is de laatste worp. Daarna worden de puntblokken in de cafés verwijderd. Het organiserend team gaat vervolgens alle blokken ophalen bij de deelnemende cafés.

Hoe de worp gebeurt (op de fiets)
De worp gebeurt volledig rijdend op een fiets. De speler vertrekt vanop ongeveer 3 meter afstand van het bord. Dit stuk zorgt ervoor dat de speler al voldoende snelheid en beweging heeft. Op ongeveer 1 meter van het bord wordt de pijl tijdens het rijden gegooid. Die meter is een richtlijn, want elk café heeft een andere ruimte. Belangrijk is dat tijdens de worp mogen de voeten NIET op de grond worden gezet. De worp moet al rijdend gebeuren. Als iemand stopt of een voet neerzet, telt de worp niet.

Winnaars
De dag nadien verwerkt de organisatie alle scores per speler per café. Zo krijgen we een volledig overzicht van welke speler in welk café hoeveel punten heeft gegooid, en kunnen we tegen de avond de einduitslag van de vogelpik bekendmaken. Degene met de hoogste punten winnen.  We hebben ook een erkenning voor de nummer 1 bij de mannen en bij de nummer 1 van de vrouwen.

Na de telling wordt dit op sociale media gezet en hangt er een grote affiche aan het gemeentehuis. Ook elke café krijgt een affiche zodat de mensen dit kunnen bekijken in hun eigen café. Ook wordt de datum meegedeeld waar de prijs kan opgehaald worden en in welk café dit kan. Elk jaar is dit een ander café om onze lokale horeca terug te ondersteunen. Er worden meer dan 100 geldprijzen weggegeven. Het inschrijvingsgeld wordt zo teruggegeven aan de winnaars. 

Deelnemers
Heel veel Spetsers (de spotnaam van de Merksplassenaren) die graag Merksplaskermis vieren, doen mee. En dat zijn er toch al wat. Nog zo’n 1000 mensen gaan die dag ook te voet door het dorp. Dit is een geweldige traditie die ook door buitenaf wordt geapprecieerd. Elke jaar groeit ons aantal deelnemers, en hier zijn we heel trots op. In 2027 vieren we 100 jaar vogelpik.

Voorbereidingen
Jaarlijks komen we meerdere keren samen om alles tot in de puntjes voor te bereiden. De taken worden verdeeld, brieven gaan de deur uit naar alle deelnemende cafés en onze blokken, allemaal handgemaakt, worden vernieuwd. Ook de pijlen krijgen de nodige aandacht: één voor één worden ze aangescherpt door een echte kenner. 

De gemeente ondersteunt dit evenement van harte. We vragen er de nodige vergunningen aan, bestellen nadars en regelen de inschrijvingszaal. Ook de verkeerssituatie wordt grondig aangepakt: tijdens het evenement is het centrum volledig autovrij en wordt het verkeer omgeleid.

Merksplas Kermis
De eerste zondag van oktober is het Merksplaskermis. Iets waar veel Spetsers graag verlof voor inplannen! Op dinsdag is het de hoogmis van de Kermis, met de vogelpik waar iedereen aan wil meedoen. Ook veel mensen van buiten het dorp komen opdagen om deel te nemen aan dit leuke evenement. 

Historiek
De traditie vindt haar oorsprong in de jaren 1920:

• 1925 – Wielerclub Onvermoeid organiseert volksspelen tijdens de kermis, waaronder ringsteken per fiets.
• 1927 – Ringsteken wordt een vaste waarde, maar eindigt vaak op gelijke stand. Men zoekt een schiftingsproef.
• 1932 – Ringsteken maakt plaats voor de vogelpik per fiets: eenvoudiger te organiseren en met een duidelijk puntensysteem.
• 1940–1945 – Tijdens de Tweede Wereldoorlog wordt de traditie onderbroken.
• 1948 – Isidoor “den Duke” Peeters blaast de vogelpik nieuw leven in, geïnspireerd door Jos Verstuyft.
• 1948–1973 – Isidoor Peeters organiseert de vogelpik 25 jaar lang.
• 1973–1996 – Cyriel Willems en Edward (Warke) Elst nemen de organisatie over.
• 1996–2023 – De organisatie wordt gedragen door Charel Verheyden, Christine Van de Velde, Paul Marynissen, Monique Boudewijns en Jan Huybrechts. Zij moderniseren de werking en zorgen voor een sterke groei van het evenement.
• 2023–heden – De huidige ploeg, bestaande uit Kelly Evers, David Warpy, Charlotte Verheyen en Kris Geenen, zet de traditie verder en bouwt ze uit tot een evenement met ongeveer 1400 deelnemers.

De vogelpik werd meermaals in beeld gebracht door regionale en nationale media, waaronder RTV en het VRT‑programma Afrit 9, wat de culturele waarde en zichtbaarheid van de traditie onderstreept. Ondanks oorlog, generatiewissels en veranderende tijden is de vogelpik altijd blijven bestaan. De essentie, samenkomen, plezier en dorpsverbondenheid, bleef onveranderd