Zeewijding in Zeebrugge en zandstrooien in Lommel officieel erkend als immaterieel erfgoed

De Inventaris Vlaanderen geeft een overzicht van ons niet-tastbaar erfgoed: onze kennis, gewoontes, gebruiken en praktijken die zo belangrijk zijn dat we ze moeten koesteren om aan volgende generaties te kunnen doorgeven. De minister voegt twee keer per jaar nieuwe elementen toe aan die Inventaris. Zij wordt daarin geadviseerd door de Commissie Immaterieel Erfgoed.

“Immaterieel erfgoed leeft in mensen. Rituelen en tradities, zoals de zeewijding en het zandstrooien, brengen mensen samen, geven betekenis en zorgen voor verbondenheid en welzijn. Door dat erfgoed te erkennen en levend te houden, bouwen we aan een sterke samenleving met veel culturele rijkdom.”

- Caroline Gennez, Vlaams minister van Cultuur

_{Foto: Theo Grobben en Marc Beliën strooien in het Lommelse stadhuis een zandtapijt van tien vierkante meter - Robert Boon (Internetgazet Lommel)}

Zandstrooien in Lommel

Het zandstrooien in Lommel is een volkskunst met wortels in de 19de eeuw. Ze ontstond samen met de witzandontginning, de eerste grootindustrie in de stad. Bij feestelijke momenten, zoals processies, strooide men zandtekeningen op straat of in huis. Bloemen en korenaren vormden een tijdelijk tapijt. Wit zand werd ook gebruikt om vloeren schoon te maken.

Vandaag is het zandstrooien een verfijnd en creatief ambacht. Met witzand en kleurpigmenten maken kunstenaars gedetailleerde zandtapijten. Dat vraagt techniek, geduld en samenwerking. Grote werken vragen soms om meerdere strooiers en veel ruimte. Sinds 1981 organiseert Lommel een zandtapijtenwedstrijd met lokale kunstenaars en kinderen. Bezoekers mogen stemmen op hun favoriete werk. Het zandstrooien brengt mensen samen en houdt de lokale geschiedenis levend. Door zijn culturele en historische betekenis verdient het zandstrooien erkenning als immaterieel erfgoed. Zo blijft deze vluchtige, maar prachtige kunstvorm bewaard voor toekomstige generaties.

_{Foto: Zeewijding in Zeebrugge, 2025 - Zeewijdingscomité Zeebrugge}

Zeewijding in Zeebrugge

De jaarlijkse zeewijding in Zeebrugge is de enige in Vlaanderen die nog in de vorm van een processie wordt gehouden. Ze begon in 1926 als ritueel van bezinning en bescherming voor vissers en groeide uit tot een levendige traditie. De processie vertrekt vanuit de Vrije Basisschool Roezemoes en trekt naar het Visserskruis, waar een eredienst en de zegening van de zee plaatsvinden. Kinderen verkleed als vissers dragen kruisjes met de namen van overleden vissers. Taferelen zoals de wonderbare visvangst, de Dodendans en fragmenten uit Op Hoop van Zegen brengen het vissersbestaan tot leven. Sinds 2014 zijn ook volkse elementen toegevoegd, zoals tableaux vivants, karretjes met vis en een paardenkoets.

De zeewijding betekent veel voor de gemeenschap. Ze biedt troost en herdenkt wie op zee het leven liet. Tegelijk versterkt ze de verbondenheid tussen generaties. Elk jaar wordt een gedenktegeltje uitgegeven en organiseren de kinderen van de school een tekenwedstrijd. Zo leeft de traditie verder en blijft ze een uniek moment van emotie, cultuur en erfgoed in Zeebrugge. In 2026 viert ze haar 100ste editie.

Herbeleef hier de zeewijding van vorig jaar: