De vlaggengroet bij Chiro Neeroeteren

Het is zondag twee uur in de namiddag en ergens in Neeroeteren fluit iemand. Niet zomaar, het is een signaal. Kinderen en jongeren lopen naar de vlaggenmast en maken een grote kring, gesorteerd van jong naar oud. De hoofdleiding stapt naar voren, leidt een kort gebed en dan klinkt het: ‘Wij hijsen, een, twee, drie!’ Terwijl de stemmen opstijgen, klimt de rode vlag langzaam naar boven. De Chirozondag is begonnen. 

Dit ritueel heeft bij Chiro Neeroeteren, opgericht in 1954, al decennialang onveranderd plaatsgevonden. Het is een van die dingen waarover niemand echt meer nadenkt: het wordt gewoon gedaan, omdat het altijd zo gedaan werd. Vraag aan de leiding van Chiro Neeroeteren wat de vlag voor hen betekent, en het antwoord komt snel: trots. De vlag draagt de naam van hun groep en is daarmee een zichtbaar symbool van wie ze zijn. 

“Toch wel een trots, want je steelt toch vlaggen van andere chiro’s. Het is een symbool van onze chiro, want daar staat de naam op.”

Maar het is ook meer dan dat. Want vlaggen, dat weet iedere Chirolid, worden gestolen. Het stelen van elkaars vlag is gebruikelijk binnen de Chirocultuur. Wie de vlag van een andere groep te pakken krijgt, heeft iets veroverd. En wie zijn eigen vlag kwijt is, weet dat hij zijn groep beter moet bewaken. Het geeft de vlag een extra lading: ze is niet zomaar een stuk stof, maar iets wat verdedigd en gekoesterd moet worden.

De opening op zondag bij Chiro Neeroeteren volgt een vaste volgorde die door de jaren heen zijn vorm heeft gekregen. Exact om 14 uur fluit de hoofdleiding. Iedereen verzamelt zich in de kring, per afdeling van jong naar oud. De hoofdleiding leidt het gebed, waarna de vlaggengroet klinkt. Terwijl er gezongen wordt, hijst iemand de vlag. En dan komt het moment waarop iedereen wacht: de hoofdleiding roept ‘Als je het mij vraagt…’, en elke afdeling schreeuwt om de beurt ‘CHIRO!’, eerst de jongsten, dan de oudere afdelingen, tot iedereen tegelijk roept. Tot slot: ‘Samen’ - ‘Klaar’ - ‘ingerukt’ - ‘mars.’ En de namiddag begint.

Wij hijsen bij
Het gloren van de morgend
Ons vlagge als
Een biddend lied!
Want heilig is
't geschenk van elke morgen
Dat god ons weer
t' aanvaarden biedt

Draag door weer en wind ons vlagge
Teken van de heldentijd
Laat ze waaien, laat ze werven
Allen voor de grote strijd
Laat ze waaien, laat ze werven
Allen voor de grote strijd

Aan het einde van de namiddag volgt een spiegelmoment: de avondvlaggengroet. De vlag daalt, het afsluitende lied klinkt en de hoofdleiding wenst iedereen een fijne schooldag morgen. 

Daal nu bij het zinken van deze dag
Daal in ons gemoed, gij trouwe vlag
Gij zijt zegen, troost en lach
Daal in d'avondzon o vlag
Heer, wij bergen in ons hart uw vlag
Zegen haar en onze jonge wacht
Goedenavond vlag en dag
Christus koning, goede nacht
Goedenavond vlag en dag
Christus koning, goedenacht

Het vlaggengroetlied is oud, toen de Chiro werd opgericht als een katholieke jeugdbeweging die haar leden letterlijk opriep tot een religieuze strijd: ‘Draag door weer en wind ons vlagge, Teken van de heldentijd, Laat ze waaien, laat ze werven, Allen voor de grote strijd.’ Vandaag worden die woorden nog altijd gezongen bij Chiro Neeroeteren, niet omdat iedereen de religieuze lading nog even intens voelt, maar omdat het lied gewoon bij de Chiro hoort.

“Dat is echt een traditie van vroeger die nooit is weggegaan. Het wordt eigenlijk al decennia gedaan en gaat er nooit uit.”

Maar het lied kent ook zijn eigen kleine geschiedenis binnen de groep. Vroegere leden herinneren zich dat er varianten circuleerden, zoals de spotversie ‘stom stuk stof’, en dat de leiding er bepaald niet van gecharmeerd was. Wie niet luid genoeg zong of geen Chirokleren aanhad, moest alleen zingen in het midden van de kring. 

Zolang de activiteiten duren, blijft de vlag gehesen. Niet alleen op zondag, maar ook elke dag op kamp. Dat is bewust: de vlag is een signaal naar de buitenwereld. Wie langs het lokaal of de bivakweide fietst en de rode vlag ziet wapperen, weet: hier is de Chiro aan het werk. “Zodat mensen weten dat activiteiten bezig zijn. Iets symbolisch. Enkel op zondag en op kamp iedere dag, maar niet tijdens vergaderingen.”

De opening en slot van de Chirozondag geven structuur aan de namiddag. Ze brengen iedereen twee keer per dag samen, even los van de activiteiten. De traditie verbindt ook generaties. De huidige leiding leerde het van hun eigen leiding, die het leerde van de vorige. En zij geven het door aan hun leden. Zo reikt Chiro Neeroeteren een draad terug naar 1954, niet als museum, maar als levende gemeenschap die haar eigen geschiedenis in de hand houdt. 

“Het zou raar zijn moesten de volgende generaties de vlaggengroet niet meer doen. Dan voelt het niet meer aan als ‘onze’ Chiro van vroeger.” 
“We hebben het altijd al gedaan en aangeleerd door onze leiding, en geven het verder aan onze leden. We zien deze traditie niet graag verwaarloosd.” ~oudleiding

Een korte geschiedenis van de Chirovlag
De eerste Chirovlag dateert van 1935: een gele stof met een zwart PX-teken (voor jongens) of XP-teken (voor meisjes). Die tekens verwezen naar het Chi-Rho-monogram van Christus. Van meet af aan was de vlag geen louter decoratief attribuut. In de beginjaren van de Vlaamse katholieke jeugdbeweging was ze heilig: ze mocht niet in spellen gebruikt worden en kreeg een ereplaats op de bivakweide en tijdens feestavonden. Dat veranderde gestaag. Vanaf de jaren zestig profileerde de Chiro zich minder als een religieus geïnspireerde beweging en groeide ze uit tot een bredere jeugdbeweging voor kinderen en jongeren. De vlag evolueerde mee: vandaag is ze rood met beige en blauwe vlakken en een blauw Chirosymbool, de versie die in 1997 werd ingevoerd. Maar de rituelen bleven: de vlaggengroet bij het openen, de avondvlaggengroet bij het sluiten, en de gewoonte om de vlag de hele activiteitendag te laten wapperen.