Benoemen
HERKENNEN EN VERZAMELEN
benoemen - in kaart brengen – registreren – documenteren – waarderen - verwerven - selecteren – herbestemmen
Wat?
Iets als immaterieel erfgoed benoemen is een actieve keuze. Die ligt in handen van de gemeenschappen, groepen en individu’s die een ritueel, traditie, vakmanschap, … maken tot wat die is. Zij herkennen hun praktijk als immaterieel erfgoed en benoemen ze zo.
Hoe benoemen?
Erfgoedbeoefenaars benoemen zelf hun praktijk als erfgoed. Soms doen ze dit impliciet, soms expliciet. Om bijvoorbeeld een praktijk op immaterieelerfgoed.be te kunnen registreren, moeten ze deze eerst als immaterieel-erfgoedpraktijk benoemen. Maar beoefenaars doen dit benoemen vaak ook met wat hulp of begeleiding. Erfgoedorganisaties zijn goed geplaatst om hen daarbij te helpen. Ze komen tijdens hun onderzoek, ontwikkeling van publieksprogramma's en andere activiteiten geregeld erfgoedbeoefenaars tegen. Die hebben meestal grote kennis, kunde en/of ervaring. Alleen hadden ze er misschien zelf nog niet aan gedacht om dat als immaterieel erfgoed te benoemen. Erfgoedmedewerkers kunnen hen dan attenderen op de erfgoedwaarde ervan. Die herkenning is betekenisvol: ze draagt bij tot de waardering van de immaterieel-erfgoedpraktijken. Toch blijft het de keuze van de erfgoedbeoefenaars om al dan niet hun praktijken expliciet als immaterieel erfgoed te benoemen.
Waarom benoemen?
Wanneer de beoefenaars en betrokkenen hun praktijk als immaterieel erfgoed herkennen, benoemen en erkennen, geven ze te kennen dat hun praktijk belangrijk is en dat ze deze graag een toekomst willen geven. Het benoemen is dan ook geregeld de eerste stap tot andere borgingsacties.
Meer lezen?
Bij het benoemen van een praktijk als immaterieel erfgoed, krijgt het een erfgoedwaarde. Hier vind je meerdere tools en methodieken over de waarden en het waarderen van immaterieel erfgoed.
Voorbeelden uit de praktijk
De Grote verzameling op immaterieelerfgoed.be
Koffie zetten, dabke dansen, communiceren in gebarentaal, je kan al heel veel immaterieel erfgoed terug vinden op het digitale platform voor immaterieel erfgoed in Vlaanderen immaterieelerfgoed.be. Erfgoedbeoefenaars kunnen er hun immaterieel erfgoed aan toevoegen door het zo expliciet te benoemen en te beschrijven.
benoemen - registreren - selecteren
Zo goed voelt immaterieel erfgoed ... bij Kempens Karakter
In de zomer van 2024 lanceerde Werkplaats immaterieel erfgoed een campagne met een oproep om het eigen immaterieel erfgoed bekend te maken. Mensen konden een foto insturen van hun immaterieel-erfgoedpraktijken om er een affiche van te maken. Ze moesten dus eerst hun eigen praktijk als immaterieel erfgoed herkennen. Erfgoedcel Kempens Karakter greep deze kans om lokaal op zoek te gaan naar individuen, groepen en gemeenschappen die graag hun praktijken en tradities wilden omschrijven. Ze attendeerden daarbij dus beoefenaars op de mogelijke erfgoedwaarde(n). Kempens Karakter kwam zo op hun website tot een mooie verzameling van lokale tradities, gewoontes, vakmanschap, … Deelnemers kregen dus niet alleen een affiche, maar het was ook de start van een fijn overzicht van immaterieel erfgoed in de regio.
benoemen - in kaart brengen - registreren - sensibiliseren - presenteren
Au Fond Stuivenberg
ErfgoedLab Antwerpen nodigde leerlingen van enkele scholen uit om samen met hun ouders een soep te kiezen die betekenisvol was voor hen. Welke tradities en gebruiken hoorden bij die soep? Op een placemat beschreven ze recepten, bereidingswijze en de betekenis van de soep voor hun familie. De placemats vormden zo een aanknopingspunt om in de klas en thuis te praten over immaterieel erfgoed. Hun soeperfgoed was het vertrekpunt voor andere acties. Zo nam beeldend kunstenaar en illustrator Fabienne Snellinx de placemats als vertrekpunt om gesprekken aan te knopen met bijkomende wijkbewoners. Die gesprekken zorgden voor het herkennen en benoemen van nog meer soeppraktijken. Ze zette de vele verhalen om in illustraties over momenten van (samen) soep eten, het mixen of snijden van soepgroenten, het kweken van groenten, feesten en nog veel meer.
benoemen - documenteren - sensibiliseren - presenteren
Wiki Loves Living Heritage
De internationale campagne Wiki Loves Living Heritage riep in 2023 op om immaterieel erfgoed overal ter wereld in tekst en beeld vast te leggen en te delen op de Wikimedia platforms. Net als de Inventaris Vlaanderen hebben ook andere landen en UNESCO hun lijsten en inventarissen. Tijdens Wiki Loves Living Heritage kwam niet alleen immaterieel erfgoed uit die lijsten aan het licht, maar benoemden mensen ook heel wat praktijken die nog niet eerder in beeld kwamen.
benoemen - in kaart brengen - registreren - sensibiliseren - presenteren
