In kaart brengen

HERKENNEN EN VERZAMELEN

benoemen - in kaart brengen – registreren – documenteren – waarderen - verwerven - selecteren – herbestemmen 

Wat? 

Wanneer je immaterieel erfgoed in kaart brengt, creëer je een overzicht van verschillende praktijken. Meestal breng je allerhande erfgoed samen dat iets gemeenschappelijks heeft, zoals een type (bv. dialecten), een thema (bv. sporten), een gebied (bv. een gemeente) of ook variaties van eenzelfde praktijk (bv. Maria-processies). 

Hoe in kaart brengen? 

Er zijn verschillende manieren om immaterieel erfgoed in kaart te brengen: door lijstjes, een mindmap, een geografische kaart, een kalender, … Vaak zorgt een overzicht ervoor dat je in één blik verbanden kan ontdekken, maar ook clusters of tekorten. In kaart brengen is dus vaak een opstapje voor verdere reflectie of acties. 

De vorm die je kiest heeft gevolgen. Zo zal in een lijstje altijd een praktijk bovenaan staan en eentje onderaan. Voor sommige mensen zal het dan de indruk wekken dat de praktijk bovenaan belangrijker is dan deze onderaan. Op een geografisch kaartje zal je misschien zien waar er clusters van praktijken aanwezig zijn en waar er meer leemtes zijn. De mensen in gebieden waar er geen praktijken werden gedetecteerd, kunnen dat als positief of net als negatief ervaren. Beleidsmakers kunnen het als een vertrekpunt nemen om minder of net meer subsidies vrij te maken. De manier waarop iets zichtbaar wordt, kan dus gevolgen hebben. 

Het is dus goed om vóór je begint al na te denken over wat het proces van in kaart brengen precies zal betekenen voor de mensen die sterk verbonden zijn met het immaterieel erfgoed. 

Waarom in kaart brengen? 

De vorm die je kiest en de wijze waarop je te werk gaat, hangen samen met de redenen waarom je dit overzicht wil maken. Denk maar aan (voor)onderzoek, communicatie, sensibiliseren, presentatie en promotie, maar ook lobbywerk of beleidsvoorbereiding. Je kan bijvoorbeeld praktijken in kaart brengen om het bewustzijn hierover te vergroten. Door de rijkdom en variatie ervan te presenteren, kan je mensen uit het publiek toeleiden naar diverse erfgoedgemeenschappen. Maar je kan ook bedreigde erfgoedpraktijken in kaart brengen als startpunt voor verdere borgingsmaatregelen die de betrokken erfgoedbeoefenaars ondersteunen. Als je praktijken in kaart brengt als vooronderzoek, dan ga je ervan uit dat je alles nog niet kent en dat je overzicht in het begin nog onvolledig zal zijn. Het samen in kaart brengen draagt dan bij aan je netwerk en geeft kansen voor samenwerking. Het kan er ook voor zorgen dat je te weten komt welke verschillende perspectieven op de praktijken bestaan. En als je immaterieel erfgoed in kaart brengt voor een presentatie, dan zal je misschien vooral willen dat die praktijken opvallen die illustratief of representatief zijn voor het verhaal dat je wil vertellen. In kaart brengen maakt dus meestal deel uit van andere borgingsmaatregelen.  

Voorbeelden uit de praktijk