Dit zijn de zeven nieuwe borgingspraktijken op het Register van Inspirerende Voorbeelden

Het register brengt deze praktijken samen als inspiratiebron voor anderen. Het maakt zichtbaar hoe mensen en organisaties tradities, kennis en gebruiken delen en doorgeven, en nodigt uit om ideeën op te doen, van elkaar te leren en kennis te verdiepen. Zo ondersteunt het register erfgoedgemeenschappen, vrijwilligers en organisaties om elkaar te versterken en nieuwe inzichten te vertalen naar hun eigen praktijk.

Zeven goede voorbeelden

Van ambachten en muziek tot erfgoededucatie en gemeenschapsvorming: de zeven nieuwe borgingspraktijken tonen hoe erfgoedgemeenschappen bewust vandaag doelgericht werken aan het doorgeven hun  erfgoed. Door samenwerking, actieve betrokkenheid en actuele vormen van kennisdeling houden zij tradities, kennis en gebruiken relevant in een samenleving in beweging. Zo dragen deze praktijken bij aan een duurzame toekomst voor immaterieel erfgoed.

De Scute

HalfmOon | Chaabi Habibi

Klankarchitecten

Kuipersteam Bonami

Ovenbuur Bocholt

Pomko

Taalkabaal

Wat is het register?

Het Register is een dynamische lijst met best practice voorbeelden. Op die lijst worden inspirerende acties, projecten en programma’s gebundeld die inzetten op het borgen van immaterieel erfgoed. Het is de bedoeling dat erfgoedgemeenschappen, -organisaties en -vrijwilligers leren van elkaars goede voorbeelden.

Jaarlijks kunnen nieuwe inspirerende borgingspraktijken genomineerd worden voor het Register. Het Departement Cultuur, Jeugd en Media lanceert elk najaar een nominatieoproep naar het brede publiek en de cultureel-erfgoedsector. Een expertencommissie beoordeelt de ontvangen nominaties en adviseert de Vlaamse minister van Cultuur in de keuze van inspirerende voorbeelden. De erkende voorbeelden worden voor drie jaar in het Register opgenomen. 

1. De Scute

De Scute vzw wil het vissersverleden van Blankenberge instandhouden en opnieuw onder de aandacht brengen. Met een unieke replica van de Schuit B1 St. Pieter en de garnaalkotter B72 Jacqueline-Denise is De Scute een maritieme ambassadeur van de stad. De schepen zijn aanwezig op grote maritieme manifestaties aan de kust, in Vlaanderen en in de buurlanden Nederland, Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk. In het kleine museum aan het Bevrijdingsplein maken bezoekers kennis met houten scheepsbouw, visserij en de vissersgeschiedenis van Blankenberge. 

De Scute geeft vrijwillgers een centrale rol in het borgen van immaterieel erfgoed. Hun werking toont hoe erfgoed mensen samenbrengt en hoe een vrijwilligersorganisatie professioneel kan werken. De Scute neemt duidelijk een ambassadeursrol op voor maritiem erfgoed. De grote gedrevenheid van de vrijwilligers blijkt uit hun vele acties en samenwerkingen. Daarbij leggen ze sterke linken met ander immaterieel erfgoed, zoals havenfeesten en zeewijdingen.

_{Garnaalkotter B72 Jacqueline-Denise - © De Scute}

2. HalfmOon | Chaabi Habibi

HalfmOon ontwikkelde met Chaabi Habibi een transversaal project rond de borging en overdracht van chaabi-muziek in België. Chaabi betekent ‘van het volk’ en is een populair muziekgenre uit Marokko. Het brengt plattelands- en stadsmuziek samen met Arabische, Arabisch-Andalusische en Afrikaanse invloeden. De ritmes zijn levendig en dansbaar. Daarom klinkt chaabi vaak op feesten, bruiloften en straatoptredens. Met Chaabi Habibi bouwt HalfmOon een platform waar die muziek wordt gedeeld, doorgegeven en beleefd.

Chaabi wordt traditioneel mondeling doorgegeven van vrouw op vrouw. HalfmOon opent nieuwe en toegankelijke kanalen voor die overdracht, zonder de traditie te vervangen. De organisatie werkt participatief. Erfgoeddragers zijn actieve partners in het onderzoek en in de artistieke creatie. Zo blijft het erfgoed levend en actueel. Het wordt geen museumstuk of louter studiemateriaal. Door documentatie, artistieke praktijk, overdracht en publieke presentatie te combineren, zorgt Chaabi Habibi voor een duurzame impact.

HalfmOon ontwikkelt zo een werkbaar model dat orale tradities respecteert en versterkt. De organisatie maakt erfgoed toegankelijk zonder de kern te verliezen en geeft gemeenschappen een volwaardige rol.

_{Chaabi Habibi - © Helene Sechehaye}

3. Klankarchitecten

Klankarchitecten is een educatief pakket dat jongeren van 10 tot 14 jaar laat kennismaken met de beiaardcultuur. Het sluit aan bij hun leefwereld en bij verschillende leerdoelen. In acht interactieve lesmodules ontdekken leerlingen het grootste muziekinstrument ter wereld via woord, beeld en geluid. Ze verkennen de beiaard vanuit verschillende invalshoeken en werken samen aan eigen ‘Klanktorium’-prototypes. Dankzij de modulaire opbouw kiezen leerkrachten zelf welke onderdelen passen bij hun planning en lestijd. Zo krijgt de beiaard op een flexibele en inspirerende manier een plek in de klas.

Naast het online pakket is er het zelfbouwpakket Doebeiaard. Daarmee leren leerlingen al doende hoe een beiaard is opgebouwd en werkt. Met de muziekbundel Grote vuisten, kleine vuisten musiceren ze samen met een ervaren beiaardier tijdens een torenbezoek.

Klankarchitecten maakt jongeren warm voor een minder bekend instrument en voor erfgoed dat ze vaak dagelijks horen in de stad. Voor dit project werkten verschillende partners samen: de beiaardschool van Mechelen, de erfgoedcellen van Mechelen, Leuven en Roeselare, stad Peer, FARO, Werkplaats immaterieel erfgoed en CEMPER. Die samenwerking leidde tot een breed gedragen en succesvol project.

_{Zelfbouwpakket Doebeiaard - © Klankarchitecten}

4. Kuipersteam Bonami

Het Kuipersteam Bonami bestaat uit Hannes (Kuiper Coninx), Thomas (Kuipen Coene) en Martinus (Kuiper Martinus). Ze werken onder begeleiding van meesterkuiper Marleen Bonami. Samen geven ze het kuipersambacht nieuwe energie en dragen ze het over aan volgende generaties. Ze ondersteunen geuzebrouwerijen bij het onderhoud van hun foeders, zodat het ambacht actief beoefend blijft.

Het team laat het vak ook zien aan het publiek. Met interactieve demonstraties op markten en in musea maken jong en oud kennis met het kuipersvak. Daarnaast organiseren ze workshops en teambuildings waarbij deelnemers een dag lang zelf kuiper zijn. Wie zich verder wil verdiepen, kan deelnemen aan meerdaagse opleidingen.

Marleen Bonami en haar team slagen erin het kuipersambacht levend te houden. Marleen brengt verschillende kuipers en generaties samen rond het vak, onder meer via haar kuipersmuseum. Door als collectief te werken, krijgt het ambacht extra zichtbaarheid en kracht. Het team werkt doelgericht samen met erfgoedpartners en weet ook de media te bereiken. Zo creëren ze een dynamiek die inspirerend is voor andere ambachten.

_{Kuipers aan het werk - © Kuipersteam Bonami}

5. Ovenbuur Bocholt

Ovenbuur Bocholt is een initiatief van een enthousiaste groep vrijwilligers uit Bocholt, in het noorden van de Kempen. Op de molensite bouwden ze een Kempische houtbakoven, zoals die vroeger bij veel hoeves te vinden was. Elke vierde zaterdag van de maand wordt de oven opgestookt met mutsaards – bundels takkenhout. Iedereen kan er brood bakken of meedoen aan een bakinitiatie.

Ovenbuur Bocholt geeft een oud gebruik een nieuwe betekenis. Samen brood bakken en verhalen delen, brengt mensen op een laagdrempelige manier samen. Zo ontstaat rond de oven een nieuwe traditie die bijdraagt aan gemeenschapsvorming en verbondenheid.

Het project is inspirerend door de samenwerking tussen de vele betrokkenen die er samen hun schouders onder zetten. Het laat zien hoe immaterieel erfgoed mensen kan verbinden. De succesvolle crowdfunding bewijst bovendien dat het initiatief breed gedragen wordt en slim gebruikmaakt van het lokale netwerk en engagement.

_{Kinderen bezig met bloem - © Ovenbuur}

6. Pomko

Het Pomologisch Kollektief (Pomko) zet zich in voor het bewaren, herwaarderen en doorgeven van fruitkundig erfgoed. Dat erfgoed bestaat uit unieke fruitrassen en de kennis en het vakmanschap om ze te telen. Wat eerdere generaties hebben opgebouwd, wil Pomko doorgeven aan (klein)kinderen, zodat ook zij kunnen blijven genieten van smaak, kennis en traditie. Zo werkt Pomko aan een toekomst waarin erfgoed, duurzaamheid en vakmanschap hand in hand gaan.

Pomko laat fruitkundig erfgoed uit het verleden leven in het heden. Dat gebeurt via onderzoek, praktische expertise en actieve ontsluiting in boomgaarden, workshops en ontmoetingsmomenten. De organisatie gaat verder dan een klassieke erfgoedwerking: ze bouwt duurzame projecten die natuur, cultuur en gemeenschap verbinden. Zo draagt Pomko bij aan het behoud van rassen, de versterking van biodiversiteit en een brede, educatieve en smakelijke ervaring voor jong en oud.

Pomko inspireert door zijn collectieve aanpak en sterke focus op samenwerking. De organisatie werkt bewust samen met partners en iedereen die wil meebouwen aan het behoud en doorgeven van het rijke erfgoed. Zo groeit Pomko uit tot een kruispunt waar onderzoekers, vakmensen, scholen, gezinnen en bedrijven elkaar ontmoeten. Het initiatief verbindt generaties, zowel in stad als platteland, vandaag en morgen.

_{Kinderen verwerken fruit tijdens workshop - © Pomko}

7. Taalkabaal

Taalkabaal organiseert zomerkampen voor anderstalige nieuwkomers uit Dendermonde, Lebbeke en Buggenhout. In 2025 kreeg het kamp een extra erfgoedaccent. Elke kampweek stond er een dag in het teken van de regionale reuzencultuur. Voor veel kinderen was dat hun eerste kennismaking met dat erfgoed. Ze ontmoetten echte reuzen, dansten samen met hen en gingen creatief aan de slag. Via upcycling bouwden ze zelfs een eerste prototype van een nieuwe reus.

De reuzendag bood ook ruimte voor een breder gesprek over culturele identiteit. In de Denderregio is de reuzencultuur sterk verankerd, maar ook de kinderen en jongeren brachten verhalen mee uit hun eigen cultuur. Ze vertelden over tradities waarin maskers en kostuums een belangrijke rol spelen. Zo ontstond een mooie uitwisseling van verhalen en ervaringen.

Taalkabaal het toont hoe immaterieel erfgoed kan bijdragen aan de integratie van nieuwkomers. De erfgoedinsteek maakt duidelijk dat integratie meer is dan alleen taal leren. Door anderstalige kinderen te betrekken bij de reuzencultuur, bouwt het project mee aan een gemeenschap waarin iedereen zich welkom en thuis kan voelen.

_{Anderstalige nieuwkomers dansen rond reus - © Taalkabaal}