Broodcultuur

Broodcultuur kan heel breed gedefinieerd worden: het gaat om het ambacht zowel professioneel als thuis. Brood bakken is een vak apart, dat veel kennis en fingerspitzengefühl vereist. Dit ambacht is nog steeds levend en wordt nog altijd in stand gehouden en zelfs herontdekt. Dat herontdekken gebeurde massaal heel recent nog tijdens de lockdown in 2020 toen heel veel mensen thuis aan het bakken sloegen. Maar ook de vele bakworkshops- en opleidingen die in Vlaanderen door verschillende onderwijs-en erfgoedinstellingen jaarlijks worden georganiseerd zijn een bewijs dat dit erfgoed springlevend is en tot op vandaag wordt doorgegeven.


Broodcultuur omvat ook de vele variëteiten aan brood die we kennen in Vlaanderen, nieuwe broden worden nog steeds ontwikkeld. Zo heb je heel recent nog het FC Kampioenenbrood, het borstenbrood (ten voordele van Kom op Tegen Kanker), het Corona-brood...Dit wijst erop dat brood nog steeds relevant is in onze maatschappij.


Daarnaast is broodcultuur ook de culturele en maatschappelijke relevantie van brood: brood komt zowel dagdagelijks als op belangrijke sleutelmomenten van het leven en het jaar op tafel. Denk maar aan de dagdagelijkse boterham als ontbijt, brood als lunch of avondeten, pistolets op zondag, broodjes op de restauranttafel, ... Brood heeft hierbij een sociale functie: het verbindt mensen, letterlijk aan de eettafel maar evenzeer ook figuurlijk, namelijk bij het proces van het brood maken zelf. De gemeenschappelijke bakovens van oudsher of bakhuisjes waarin samen brood gebakken en gedeeld wordt, kennen immers een revival in Vlaanderen.


Op belangrijke sleutelmomenten in het jaar, in het leven, en bij tradities speelt brood evenzeer nog een grote rol. Denk maar aan belegde broodjes op rouwmaaltijden, Sinterklaaskoeken bij Sint-Maarten of Sinterklaas, de Krakelingen tijdens Krakelingenworp, worstenbroodje en appelbollen op Verloren Maandag, Hubertusbroodjes op Sint-Hubertus, Matse bij het Joods Paasfeest...


De betrokkenen zijn in eerste instantie de ambachtsmannen- en vrouwen: diegenen die het brood maken. Dit zijn zowel professionele bakkers alsook hobbybakkers thuis. Daarnaast zijn ook bakkerijscholen, bakkersorganisaties en erfgoedspelers met een werking rond brood betrokken bij de broodcultuur. Ook de consumenten zelf zijn betrokken bij broodcultuur: zij eten en waarderen het brood, ze beleven en voeren de vele tradities, gebruiken uit verbonden aan brood.