Catch in Vlaanderen

Catch is een sport waar worstelen, boksen en theater worden gecombineerd. Een catchwedstrijd is een gevecht waar op voorhand de winnaar al is bepaald. Het doel van het gevecht is niet om te winnen, maar om een goede show op te voeren voor het publiek. Tijdens het gevecht maakt men gebruik van worstel- en bokstechnieken en storytelling. Deze technieken worden tijdens het gevecht grotesk gebruikt om een verhaal te vertellen. 

“Wat we proberen te doen, is een verhaal vertellen. Dus ik heb bijvoorbeeld een Batman tegen de Joker. Batman is de goede in de ring, Joker is de slechte in de ring. En zij gaan in de worstelring een gevecht aan. Op een gegeven moment heeft Batman de overhand. Dan gebeurt er iets waardoor de Joker de overhand heeft. Maar uiteindelijk wint Batman. Daar gaat het om. Het is eigenlijk live storytelling.”

Historiek
Het is niet zeker wat de precieze ontstaansgeschiedenis van catch is. Eén van de mogelijkheden is dat in Vlaanderen catch evolueerde uit circusperformances. Een sterke man stond op het podium. Naast hem daagde een presentator het publiek uit om met deze man in gevecht te gaan. Wie hem kon verslaan, won een bepaald bedrag. Om naar het gevecht te kijken moest er inkom betaald worden. Wat het publiek niet wist, was dat de man die in het publiek de uitdaging aannam bij het circus hoorde. Het volledige gevecht was geënsceneerd.

Een tweede mogelijkheid is dat men tijdens georganiseerde straatgevechten besefte dat er geld gevraagd kon worden om naar de wedstrijden te kijken. Mannen die vochten om hun krachten tegen elkaar te meten, konden op deze manier een bijverdienste maken.

Attributen
Omdat catch een performance-sport is, zijn attributen zeer belangrijk. Zo wordt er gebruikgemaakt van nepbloed, theaterstoelen die je kan kapotslaan op je tegenstander, prikkeldraad, valse tanden die kunnen worden uitgespuwd…

De belangrijkste attributen zijn echter de kostuums. Met zijn kostuum transformeert de catchspeler van een alledaags persoon in de gevreesde speler in de ring. De meeste kostuums bestaan uit strakke, felgekleurde broeken. Voor de vrouwen hoort hier ook een bovenstuk bij. De kleding is aangespannen om meer bewegingsvrijheden te hebben. Soms hebben de personages een bepaald attribuut waar het publiek hen aan kan herkennen. Bijvoorbeeld een bijl voor het personage ‘de Beul’.

Maskers worden soms door de spelers gebruikt om hun identiteit geheim te houden. Soms worden maskers gebruikt voor het theatrale effect. Waar de tegenstander tijdens het gevecht het masker van de andere speler probeert af te trekken. “Dat werd gedaan om de spanning op de drijven. Zou de man ontmaskerd worden of niet? Vaak stelden ze het ook altijd uit. Dan zou de speler zeer traag de draden van het masker lostrekken. Net op het moment dat het masker afgetrokken zou worden, kon de andere speler dan ontsnappen en startte het spel opnieuw.” 

Spelregels
Er zijn belangrijke spelregels voor en tijdens een catchgevecht. Voor een wedstrijd ontmoeten de twee tegenstanders elkaar. Daar bepalen ze op voorhand wie tijdens de wedstrijd zal winnen. Er wordt aan elkaar verteld of er bepaalde blessures zijn waar de ander tijdens de wedstrijd rekening mee moet houden. Soms worden op voorhand de moeilijkere technieken geoefend. Voor de rest is het gevecht tijdens de wedstrijd volledige improvisatie.

Catchspelers hebben soms een vaste rol. Iemand die altijd verliest noemt men een Jobber en iemand die altijd wint een Heeler. Dit is echter niet een standaardrol bij elk gevecht. Soms worden de rollen van de spelers afgewisseld tussen verschillende gevechten.

Bij de start van het gevecht, wordt altijd eerst met de klok mee om elkaar heen gedraaid. Dat is een traditie die tot vandaag in ere wordt gehouden. Tijdens het gevecht houdt de scheidsrechter in het oog of alles effectief veilig verloopt. Tijdens het gevecht worden bepaalde symbolen gebruikt. Zo betekent een klop op je eigen schouder dat je geen pijn hebt, maar een overdreven pijnreactie toont voor het publiek. Catch is een gevaarlijke sport waar makkelijk blessures worden opgelopen. Wanneer men merkt dat een speler een blessure heeft, of op een andere manier in gevaar is, is er een algemene regel dat de meest ervaren speler het spel overneemt en alles in goede banen probeert te leiden.

De scheidsrechter staat ook deels in voor theatrale gebeurtenissen. Bijvoorbeeld door expres zijn rug te draaien naar de spelers, zodat de op voorhand bepaalde ‘slechterik’ een gevaarlijke uithaal naar de ander kan doen. Verder bewaakt de scheidsrechter de tijd van het gevecht en waarschuwt de spelers wanneer ze moeten afronden.

Ook het publiek speelt een belangrijke rol. “Als het publiek mee is... Gaat men natuurlijk soms ook zijn grepen afstellen. Amai... Deze greep vinden mensen wel goed... Ik ga dat nog eens doen.” Soms zitten ook acteurs mee in het publiek. Dan wordt op voorhand afgesproken dat een speler buiten de ring valt, waarna die met bijvoorbeeld een paraplu wordt aangevallen door iemand in het publiek.

Veel catchers reizen rond om verschillende wedstrijden te spelen. Zo kennen veel catchers uit andere streken en landen elkaar goed en bestaat er een dicht netwerk. Er bestaat een sterke groepsidentiteit tussen de spelers. “Weet je wat het gevoel is? Je bent samen naar de oorlog geweest, je komt terug, je bouwt een broederschap op.” Catch bestaat ook buiten Vlaanderen. Toch worden er verschillen gezien tussen catchers van Amerika, Japan en Europa. Ze hebben allemaal een andere vechtstijl en soms ook andere regels binnen de ring.

Leren en aanleren
Catch is een inclusieve sport waar iedereen met genoeg motivatie welkom is de sport te beoefenen. Het wordt aangeleerd via een meester-leerling traject. Dan worden alle basistechnieken en psychologie rond storytelling aangeleerd. Verder zijn conditie- en krachttrainingen belangrijk. Catch heeft een zeer trotse gemeenschap die graag naar buiten wil komen met hun erfgoed. Ze hebben een rijke geschiedenis en hopen in de toekomst meer bekendheid te krijgen. Deze bekendheid is vooral belangrijk voor de jongere generaties binnen de sport. In Vlaanderen heeft de jongere generatie veel tijd besteed aan het leren van verschillende gevechtstechnieken van de oudere generaties. Zo hopen ze zich binnenkort te kunnen meten met catchspelers uit Japan, waar de gevechten er het moeilijkst zijn.

*Deze beschrijving werd opgesteld in het kader van de expo Martial Arts in het MAS